Türkiyə həm bakalavr, həm də magistratura və doktorantura pilləsində xarici tələbələr üçün ən çox seçilən ölkələrdən biridir. Xüsusilə PhD proqramlarında təhsil alan tələbələr yalnız dərslərdə iştirak etmir, həm də universitetlərdə müxtəlif elmi və pedaqoji fəaliyyətlərdə yer alırlar. Bu fəaliyyətlər arasında ən çox diqqət çəkən və tələbələr üçün həm təcrübə, həm də maddi dəstək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan vəzifələr isə müəllim köməkçisi (Teaching Assistant – TA) və tədqiqatçı (Research Assistant – RA) vəzifələridir.

Müəllim köməkçisi (Teaching Assistant) nədir?

Müəllim köməkçisi vəzifəsi PhD tələbələrinin ən çox müraciət etdiyi mövqelərdən biridir. Bu vəzifədə olan doktorantlar universitet müəllimlərinə dərs prosesində dəstək olur.

Müəllim köməkçilərinin əsas vəzifələri:

• Dərslərin təşkili və idarə olunmasına kömək etmək
• Laboratoriya dərslərində tələbələrə təcrübə işlərinin izahı
• Kiçik qruplarla məşğələ və seminar dərslərinin keçirilməsi
• Tələbələrin tapşırıqlarının yoxlanılması və qiymətləndirilməsi
• Professor və ya müəllimlərin akademik fəaliyyətinə inzibati dəstək

Tədqiqatçı (Research Assistant) vəzifəsi

Tədqiqatçı vəzifəsi daha çox elmi araşdırmalara fokuslanır. Bu mövqedə olan doktorantlar professor və ya elmi rəhbərin rəhbərliyi altında araşdırma layihələrində iştirak edirlər.

Tədqiqatçıların əsas fəaliyyətləri:

• Laboratoriyalarda elmi təcrübələrin aparılması
• Məlumatların toplanması, analiz edilməsi və nəticələrin hazırlanması
• Elmi məqalələrin yazılması və dərc olunmasına dəstək
• Universitetin və ya fakültənin davam edən layihələrində iştirak
• Qrant və maliyyə dəstəyi ilə bağlı layihələrdə yer almaq

Bu vəzifə PhD tələbələrinin elmi bacarıqlarını artırır, beynəlxalq jurnallarda məqalələr dərc etməsinə və konfranslarda iştirakına imkan yaradır.

Türkiyədə müəllim və tədqiqatçı köməkçiləri üçün tələblər

Türkiyə universitetlərində bu vəzifələrə qəbul olmaq üçün əsas şərt doktorantura tələbəsi olmaqdır. Lakin əlavə olaraq müəyyən meyarlar da nəzərə alınır:

• Yüksək akademik göstəricilər və güclü GPA
• Əlaqədar ixtisas sahəsində əvvəlki təcrübə
• İngilis dili və ya türk dili bilikləri (proqramdan asılı olaraq)
• Elmi maraqların fakültənin və ya professorun araşdırma sahəsinə uyğunluğu

Bəzi universitetlərdə bu vəzifələr üçün xüsusi müsabiqələr keçirilir və namizədlərdən yazılı imtahan və ya müsahibə tələb olunur.

Müəllim və tədqiqatçı köməkçisi vəzifələrilə məşğul olan tələbələr maaş alırmı?

Müəllim və tədqiqatçı köməkçisi vəzifələri PhD tələbələri üçün həm elmi, həm də maliyyə baxımından əhəmiyyətlidir. Türkiyə universitetlərində bu vəzifələrdə çalışan doktorantlara müəyyən aylıq maaş və ya təqaüd ödənilir. Bu, tələbələrin yaşayış xərclərini qarşılamağa kömək edir.

Bu vəzifələrin üstünlərinə aşağıdakı aid etmək olar:

• Maliyyə dəstəyi və əlavə təqaüd imkanı
• Akademik və elmi fəaliyyət təcrübəsi
• Gələcəkdə professor və ya alim kimi karyera qurmaq üçün hazırlıq
• Elmi məqalələrdə müəlliflik və ya həmmüəlliflik şansı
• Universitet daxilində akademik çevrədə tanınma və əlaqələrin genişlənməsi

Türkiyə universitetlərində PhD tələbələri üçün müəllim köməkçisi və tədqiqatçı vəzifələri yalnız maddi dəstək deyil, həm də akademik inkişaf üçün mühüm fürsətdir. Müəllim köməkçisi olaraq pedaqoji bacarıqlar, tədqiqatçı kimi isə elmi araşdırma bacarıqları inkişaf edir. Bu vəzifələrdə təcrübə qazanmaq doktorantların gələcək akademik karyerasında böyük üstünlüklər yaradır.

Türkiyədə doktorantura təhsili almağı düşünən hər bir tələbə İstanbul Group-a müraciət edərək phd təhsili ala və sözügedən sahələrdə çalışa bilərlər.